Zorg voor voldoende straatreiniging

Zo pak je het aan

Straatreiniging, vooral vegen en daarna afspuiten, helpt de concentraties fijn stof (PM₁₀) langs de kant van de weg tijdelijk te verlagen. Het grootste effect zie je wanneer de reiniging net voor het spitsuur gebeurt. Het effect op de dagelijkse gemiddelde concentraties is echter beperkt. Straatreiniging heeft bovendien geen invloed op gasvormige vervuiling (bijvoorbeeld NO₂) en waarschijnlijk weinig effect op fijner stof (PM_2,5). Uit de beperkte hoeveelheid bewijsmateriaal blijkt dat de impact vooral afhangt van plaatselijke omstandigheden zoals bijvoorbeeld het weer of de staat van het wegdek.

Dit zijn de waargenomen effecten op de belangrijkste polluenten volgens wetenschappelijke studies:

• Fijn stof (PM): het effect is moeilijk te bepalen door tegenstrijdige resultaten. Het lijkt dat een combinatie van afspoelen en vegen de beste uitkomst oplevert, met een maximale daling van 10% voor PM₁₀.
• Roet (EC): het effect is onbekend.
• Andere polluenten: er zijn geen effecten voor O₃, NO₂ of vluchtige organische stoffen (VOS). 

Bijkomende voordelen van deze maatregel:

• Zand of modder worden verwijderd van rijwegen.
• Er ligt minder afval op de straten.

Kan straatreiniging je lokale probleem rond luchtkwaliteit oplossen? Ga als volgt te werk:

1. Zijn er in de buurt klachten over stofafzetting op bijvoorbeeld ramen, vensterbanken of drogende was? Modelkaarten zijn minder geschikt om deze effecten goed op te volgen: het probleem is soms heel lokaal en moeilijk te voorspellen. Metingen van de grovere stofdeeltjes geven vaak wel een indicatie.
2. Wat zijn de mogelijke vervuilingsbronnen in de directe omgeving? Is opwaaiend stof van een straat de meest waarschijnlijke bron, overweeg dan zeker deze maatregel. Als het opwaaiend bodemstof komt van bijvoorbeeld een landbouwgebied of industriële activiteiten, dan zijn andere maatregelen efficiënter. Denk daarbij aan groene barrières of operationele maatregelen op de aanpalende terreinen.
3. Volg eventueel de impact van de straatreiniging op door een tijdlang te meten. Hiervoor kan je onder meer terecht bij provinciale milieulabo’s zoals het Provinciaal Instituut voor Hygiëne of het Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek (Vlaanderen) of de omgevings/regionale uitvoeringsdiensten (Nederland).

Meer weten

Studie over mechanisch vegen, aangevuld met stofzuigen

Barcelona, Spanje - 2010

Een weeklang testten de onderzoekers hoe doeltreffend straatreiniging is. De test vond 's nachts plaats tussen 23 en 2 uur op de Avenida Valencia, waar een mechanisch veegvoertuig met stofzuiger een strook van 1,2 kilometer lang reinigde. Daarna spoot men het wegdek nog handmatig af met grondwater. Op de trottoirs registreerden de onderzoekers kortstondig 6 % minder PM₁₀ (tussen 12 en 18 uur). Het effect op de totale dagelijkse PM₁₀-concentraties bleef echter uit, waarschijnlijk door de sterke invloed van de weersomstandigheden en de impact daarvan op de dagelijkse concentraties. De daling van de PM₁₀-concentraties in de namiddag werd in verband gebracht met een daling van de componenten van fijn stof: bij de grove deeltjes stelde men een daling vast van 10 % in de remslijtage-elementen en een daling van 12 tot 28 % in de minerale deeltjes (Si, Al, Ca, Ti, Sr). Bij de fijne deeltjes daalden de minerale deeltjes met 7 tot 16 %.

Studie over mechanisch vegen, aangevuld met stofzuigen en afspuiten

Madrid , Spanje - 2011-2012

Een week lang zoog een mechanisch veegvoertuig dagelijks op 3 proeflocaties de grove, neergeslagen deeltjes op. Rond 23 uur spoot men het wegdek af met water onder hoge druk.

Werden de straten niet afgespoten, was het PM10-gehalte 2 tot 15% hoger dan wanneer ze 's nachts wel werden afgespoten. Toch bestaat er veel onzekerheid over deze resultaten. Doorlopende metingen van de PM₁₀-concentratie toonden immers aan dat de waargenomen daling kortstondig was (van 3 tot 5 uur ‘s ochtends). De uurconcentraties van PM_2,5 ondervonden geen invloed van de straatreiniging.

Studie over stofbestrijdende middelen en verschillende technieken voor straatreiniging

Londen, UK -  2013

Transport for London heeft uitgebreid getest hoe doeltreffend stofbestrijdende middelen zijn om de plaatselijke PM₁₀-concentraties te verlagen. Op PM₁₀-hotspots testten de onderzoekers verschillende methodes die intensiever zijn dan de gebruikelijke straatreinigingstechnieken.

De stofbestrijding leek een effect te hebben op de PM₁₀-concentraties op industriële- en bouwlocaties. Dit zijn plaatsen waar de vervuiling traditioneel uitzonderlijk hoog is en waar men grote zones kon behandelen. Op rijwegen was er echter (bijna) geen effect op vlak van PM₁₀. Het was met andere woorden niet mogelijk om aan te tonen dat intensieve straatreiniging de luchtkwaliteit verbetert.

Onderzoek aan de hand van plaatselijke gegevens

Nevada & Californië, VS

In Lake Tahoe Basin onderzocht men de doeltreffendheid van stofbestrijdingsmaatregelen zoals bijvoorbeeld straten vegen. Met een mobiel testplatform verzamelde men een jaar lang gegevens over stofemissie in de kantlijn van een breder onderzoek naar wegonderhoud.

Dit onderzoek liep in een groot gebied en gedurende een lange periode. Uit de resultaten bleek dat het vegen van straten doeltreffend is om stofuitstoot op rijwegen te beheersen. Een combinatie van afspuiten en vegen reinigt beter en is dus doeltreffender. Nog volgens deze studie heeft straatreiniging mogelijk een positief effect op de concentraties fijn stof en geen effect op gasvormige verontreiniging (zoals bijvoorbeeld NO₂, O₃ en VOS). Omdat de stofresten zich snel na het reinigen alweer opstapelen, is straatreiniging slechts gedurende enkele uren doeltreffend.

Meer informatie

• Een wetenschappelijk review die verschillende wereldwijde studies over straatreiniging en effecten voor de luchtverontreiniging bespreekt: A review on the effectiveness of street sweeping, washing and dust suppressants as urban PM control methods.
• Een interessant overzicht met verschillende voorbeelden van straatreiniging als verzachtende maatregel staat in: The scientific basis of street cleaning activities as road dust mitigation measure, AIRUSE project.